Franciszek Józef I

Franciszek Józef I był cesarzem Austro-Węgier i jednym z uczestników zjazdu trzech cesarzy, który odbył się w Skierniewicach w dniach 15–17 września 1884 roku. Przybył do miasta na spotkanie z cesarzem Rosji Aleksandrem III oraz cesarzem Niemiec Wilhelmem I. Jego związek ze Skierniewicami wynika zatem z bezpośredniego udziału w ważnym wydarzeniu dyplomatycznym zorganizowanym w mieście. ^S1S2

Przyjazd Franciszka Józefa I do Skierniewic

Franciszek Józef I przyjechał do Skierniewic 15 września 1884 roku. Na miejscowym dworcu oczekiwał na niego Aleksander III, który jako gospodarz dotarł do miasta wcześniej. Cesarz Austro-Węgier został powitany w obecności rodziny carskiej, dworu oraz dopuszczonych na peron przedstawicieli prasy. Na czas przyjazdu pociągów cesarskich dostęp do stacji był ograniczony. ^S1

Powitanie miało starannie przygotowaną oprawę ceremonialną. Franciszek Józef wystąpił w mundurze generała wojsk rosyjskich, natomiast Aleksander III założył mundur austriackiego pułku piechoty. Tego rodzaju zamiana mundurów miała publicznie podkreślać przyjazne stosunki między monarchami. Zachowane opisy grafik dokumentujących zjazd przedstawiają zarówno przyjazd Franciszka Józefa, jak i jego powitanie przez cara. ^S1S2

Dwie godziny po przybyciu cesarza Austro-Węgier do Skierniewic dotarł Wilhelm I. Franciszek Józef i Aleksander III wyszli mu na powitanie ubrani tym razem w mundury pruskie, podczas gdy cesarz Niemiec miał na sobie mundur rosyjskiego generała. Scena przyjazdu Wilhelma również została utrwalona w ikonografii związanej ze zjazdem. ^S1S2

Cel spotkania trzech monarchów

Zjazd w Skierniewicach służył próbie podtrzymania współpracy Rosji, Niemiec i Austro-Węgier. Według opisu wydarzenia jego celem było odnowienie przymierza zawartego w 1881 roku oraz zademonstrowanie dobrych stosunków między państwami. Spotkanie wiązało się z szerszą polityką konsultacji trzech monarchii, określaną jako Sojusz Trzech Cesarzy. ^S1S2

Franciszkowi Józefowi oraz pozostałym władcom towarzyszyli ministrowie i liczni oficjele. Wśród wymienianych uczestników znaleźli się Gustav Siegmund Kalnoky, Nikolaj Giers i Otto von Bismarck, przedstawiany jako główny inicjator spotkania. Obecność monarchów, ministrów oraz rozbudowanych świt nadawała skierniewickiemu wydarzeniu rangę spotkania na najwyższym szczeblu. ^S1

Obrady odbywały się przede wszystkim w skierniewickim pałacu. Źródła opisują zjazd jako wydarzenie o dużej wadze politycznej i reprezentacyjnej, choć wskazują zarazem, że nie przyniósł on wymiernych rezultatów. Udział Franciszka Józefa należy więc postrzegać jako część ówczesnych prób utrzymania porozumienia między trzema europejskimi monarchiami. ^S1S2

Dlaczego wybrano Skierniewice

Wybór Skierniewic nie był przypadkowy. Miasto miało dogodne połączenia kolejowe z Petersburgiem, Wiedniem i Berlinem, czyli ośrodkami, z których przybywali uczestnicy zjazdu. Istotne było także położenie pałacu w pobliżu dworca oraz możliwość zabezpieczenia jego otoczenia. Te praktyczne uwarunkowania pozwoliły niewielkim wówczas Skierniewicom przyjąć władców i ich świty. ^S1S2

Przygotowaniom towarzyszyły rozległe środki bezpieczeństwa. Strzeżono linii kolejowej, posterunków w okolicy oraz terenów przewidzianych na polowania. W przestrzeni miasta odbywały się oficjalne powitania, a Skierniewice zostały uroczyście oświetlone. Według przywołanych relacji prasowych miejscowość, licząca wówczas około sześciu tysięcy mieszkańców, w czasie zjazdu była wypełniona przyjezdnymi. ^S1

Franciszek Józef w dokumentacji wydarzenia

Wizyta Franciszka Józefa została udokumentowana w materiale ikonograficznym poświęconym spotkaniu. Zestaw jedenastu kolorowych drzeworytów, pochodzących z ilustrowanego pisma z lat 1884–1885, obejmuje między innymi scenę jego przyjazdu, powitanie monarchów na dworcu, paradę gwardii honorowej oraz przemarsz trzech cesarzy przed oddziałami wojska. ^S2

Relacje ze Skierniewic pojawiały się także w prasie polskiej i zagranicznej. O wydarzeniu informowały między innymi pisma niemieckie, austriackie, francuskie i brytyjskie. Dziennikarze obserwowali przyjazdy oraz wyjazdy cesarzy z wydzielonej części peronu, a przebieg zjazdu fotografował Konrad Brandel przy użyciu aparatu umożliwiającego wykonywanie zdjęć reporterskich. ^S1S2

Znaczenie wizyty dla historii miasta

Pobyt Franciszka Józefa I w Skierniewicach był krótki i związany z jednym konkretnym wydarzeniem, ale jego charakter wykraczał poza zwykłą wizytę przejazdową. Cesarz uczestniczył w zaplanowanym spotkaniu dyplomatycznym, był oficjalnie witany na miejscowym dworcu i brał udział w ceremoniach oraz obradach organizowanych w mieście. ^S1S2

Zjazd wywołał szerokie zainteresowanie mediów i przyniósł Skierniewicom międzynarodowy rozgłos. W lokalnej historii pozostał jednym z najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń politycznych XIX wieku: miasto stało się gospodarzem spotkania trzech europejskich monarchów, wśród których znajdował się Franciszek Józef I. To właśnie udokumentowana obecność i udział w zjeździe stanowią jego najważniejszy związek ze Skierniewicami. ^S1S2

Czytaj także: Dariusz Klimczak oraz Otto von Bismarck.

Źródła

1. Zjazd trzech cesarzy, czyli Trzy Czarne Orły w Skierniewicach - tygodnikits.pl
2. Nieznany artysta - SKIERNIEWICE. | Artinfo.pl - portal rynku sztuki